العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

385

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

عهد ما اين گونه خرندگان دين را شر خر مىگويند و در فصل حواله نيز اشاره به اين مطلب مىشود إن شاء الله تعالى و در روايتى آمده است از حضرت باقر عليه السلام كه مديون به خريدار يعنى شر خر همان اندازه پول بدهد كه او به صاحب دين داده و ذمه اش از بقيه آن برى مىشود و از حضرت صادق ( ع ) روايت است كه هر كس خواهد خداى او را زير سايه خود جاى دهد روزى كه هيچ سايه جز سايه او نيست ( سه بار اين كلمه را تكرار فرمود و شنوندگان گوش فرا داشتند و از هيبت او خاموش بودند فرمود ) مديون تهى دست خود را مهلت دهد و در حق خود مسامحه كند . اگر دو تن از يكديگر طلبكارند و بخواهند تهاتر كنند كافى است يكديگر را تبرئه نمايند اما جائز نيست دين را بدين بفروشند خصوصا اگر هر دو دين از يك جنس ربوى باشند و غير مساوى كه بهر حال تبرئه صحيح است و بيع به هيچ وجه صحيح نيست اگر يك نفر از ديگرى جنسى طلب كار است به مدت و بخواهد نقد بگيرد از همان جنس اما كمتر ، تنزيل است و جائز ( و در اصطلاح زمان ما اسكنت گويند ) و اگر بخواهد از غير آن جنس بگيرد به مدت بعنوان بيع صحيح نيست زيرا كه دين بدين است و بعضى صحيح مىدانند چون دين دويم كه پس از بيع حاصل مىشود به گمان آنان مضر نيست و به نظر ما مضر است